Hipoteczny

Kredyt hipoteczny - długoterminowy kredyt bankowy, którego zabezpieczeniem jest hipoteka. Udzielany najczęściej na budowę lub zakup nieruchomości.

Podział

• Ze względu na cel:
  • Kredyt hipoteczny - środki przekazywane są na zakup domu, mieszkania własnościowego, spółdzielczego lub innej nieruchomości. Uruchamiany w całości, bank przelewa kwotę kredytu na rachunek sprzedającego (np. dewelopera) na podstawie umowy kupna-sprzedaży.
  • Kredyt budowlano-hipoteczny - środki przeznaczone są na budowę domu przez osobę fizyczną, spółdzielnię lub dewelopera. Uruchamiany w całości lub transzach. Przy uruchomieniu w transzach odsetki naliczane są od wykorzystanej kwoty, a nie od całości przyznanej sumy. Do momentu uzyskania pozwolenia na zamieszkanie lub odbioru na podstawie protokołu ze spółdzielni spłacane są tylko odsetki bez kapitału. Do wniosku o kredyt załącza się kosztorys celem późniejszego rozliczenia wydatków na podstawie faktur.
  • Pożyczka hipoteczna - środki są przekazywane na dowolny cel (niekoniecznie związany z budową lub zakupem nieruchomości).

• Ze względu na walutę:
  • W walucie krajowej.
  • Denominowane - kredyt udzielany jest w walucie krajowej, ale w dniu podpisania umowy jego wartość jest przeliczana na walutę obcą (np. EUR, USD, JPN, CHF) według bieżącego kursu. Harmonogram rat podany jest w walucie obcej. Spłata dokonywana jest w walucie krajowej po przeliczeniu według kursu waluty przypadającym na dzień spłaty. Najkorzystniejszy jest kredyt spłacany na podstawie fixingu (kursu średniego) ze względu na brak różnicy w wartości. Jednak większość kredytów jest przyznawana systemem: udzielenie - suma podzielona przez kurs kupna danego banku, spłata - rata pomnożona przez kurs sprzedaży. Ten system powoduje, iż w momencie udzielenia kredytu mamy wyższą kwotę do spłaty wynikającą z różnicy kursów.

Kredyt denominowany - przykłady

Kredyt na kwotę 80 000 PLN denominowany w EUR. Zakładając, że w dniu podpisania umowy kurs kupna przez bank wynosi 4,00 PLN/EUR, a kurs sprzedaży 4,10 PLN/EUR kwota kredytu wymieniona w umowie to 20 000 EUR (po kursie kupna), a rata 200 EUR. Rata w dniu uruchomienia wynosi 820 PLN (po kursie sprzedaży), a spłata całości w tym dniu to 82 000 PLN.

W przypadku kredytów denominowanych uruchamianych w transzach prawie pewne jest, że wartość przekazanych kwot nie będzie zgodna z wartością wskazaną w umowie z deweloperem lub spółdzielnią ze względu na różnicę kursów w dniu uruchomienia. Jeśli kwota kredytu to 80 000 PLN (po denominacji 20 000 EUR) i jest on wypłacany w czterech transzach:

• kurs waluty pierwszej transzy (kurs sprzedaży przez bank) 4,00 PLN, wartość 1. transzy - 20 000 PLN (5 000 EUR x 4,00 PLN = 20 000 PLN),
• kurs waluty drugiej transzy (kurs sprzedaży przez bank) 3,90 PLN, wartość 2. transzy - 19 500 PLN (5 000 EUR x 3,90 PLN = 19 500 PLN) - brak 500 PLN.

W przypadku kursu wyższego niż przy pierwszej transzy niższa będzie tylko suma w walucie (w przykładzie EUR) natomiast suma pozostanie bez zmian.

Zabezpieczenia

• Docelowe: hipoteka.
• Tymczasowe (do czasu ustanowienia hipoteki):
  • ubezpieczenie kredytu,
  • poręczenie według prawa cywilnego,
  • weksel,
  • blokada środków na rachunku (np. lokaty),
  • poręczenie osoby trzeciej, posiadającej zdolność kredytową.

Koszty

• Prowizja bankowa
• Ustanowienie hipoteki
• Koszty notarialne
• Założenie księgi wieczystej dla nieruchomości jej nie posiadających lub przy wydzieleniu odrębnego lokalu w nieruchomości
• Ubezpieczenie od zdarzeń losowych z cesją praw z polisy na bank kredytujący (niezbędna w całym okresie kredytowania w odróżnieniu od ubezpieczenia kredytu - tylko do momentu ustanowienia hipoteki)
• Ubezpieczenie na życie z cesją na rzecz Banku (coraz częściej i chętniej stosowane przez banki)

Bankowy tytuł egzekucyjny - dokument (w formie oświadczenia) stwierdzający istnienie wymagalnej wierzytelności banku wobec osoby, która dokonała z nim czynności bankowej lub która ustanowiła na rzecz banku zabezpieczenie takiej wierzytelności. Po nadaniu przez sąd klauzuli wykonalności b.t.e. staje się tytułem wykonawczym i jest podstawą wszczęcia egzekucji sądowej przez komornika. Bankowy tytuł egzekucyjny stanowi wyraz szczególnego uprzywilejowania banków wobec innych kategorii wierzycieli przez ustawodawcę co jest niekiedy uzasadniane tym, że są one instytucjami zaufania publicznego. Przed wejściem w życie 1 stycznia 1998 r. nowego prawa bankowego banki były uprawnione do wystawiania tzw. bankowych tytułów wykonawczych.

Według art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe[http://isip.sejm.gov.pl/servlet/Search?todo=file&id=WDU19971400939&type=3&name=D19970939Lj.pdf Tekst jednolity prawa bankowego, banki na podstawie ksiąg bankowych lub innych dokumentów związanych z dokonywaniem czynności bankowych mogą wystawiać bankowe tytuły egzekucyjne. Banki uprawnione są także do wystawienia bankowych tytułów egzekucyjnych przeciwko osobom, które ustanowiły zabezpieczenie wierzytelności banku wynikającej z czynności bankowej.

Podmioty uprawnione do wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego

Uprawnienie do wystawiania bankowego tytułu egzekucyjnego (b.t.e.) przysługuje tylko bankomW rozumieniu art. 2 prawa bankowego bankiem jest osoba prawna utworzona zgodnie z przepisami ustaw, działającą na podstawie zezwoleń uprawniających do wykonywania czynności bankowych obciążających ryzykiem środki powierzone pod jakimkolwiek tytułem zwrotnym ( a więc są to banki spółdzielcze, państwowe i w formie spółki akcyjnej a także banki hipoteczne).Natomiast NBP raczej nie posiada prawa do wystawienia b.t.e. (ze względu na brak odpowiednich odniesień w ustawie o NBP odsyłających do prawa bankowego).

Z orzecznictwa SN (uchwała z 28 lutego 2002 r.) wynika, że b.t.e. może wystawić również syndyk masy upadłości banku.

Podstawy wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego

Aby b.t.e. mógł zostać wydany muszą zostać spełnione następujące warunki:

1. Roszczenie objęte b.t.e. wynika bezpośrednio z czynności bankowejArt. 5 prawa bankowego wymienia m.in. takie czynności bankowe jak: przyjmowanie wkładów pieniężnych płatnych na żądanie lub z nadejściem oznaczonego terminu oraz prowadzenie rachunków tych wkładów, prowadzenie innych rachunków bankowych, udzielanie kredytów, udzielanie i potwierdzanie gwarancji bankowych oraz otwieranie i potwierdzanie akredytyw, emitowanie bankowych papierów wartościowych, przeprowadzanie bankowych rozliczeń pieniężnych, wydawanie instrumentu pieniądza elektronicznego.i jest wymagalne.
2. dłużnikiem jest osoba, która bezpośrednio z bankiem dokonała czynności bankowej (art. 97 ust. 1 pr. bank.) z wyjątkiem osób, o których mowa w art. 98 pr. bank.;
3. Dłużnik złożył pisemne oświadczenie o poddaniu się egzekucjiOświadczenia takie składa się zazwyczaj już przy zawieraniu umowy z bankiem, złożenie takiego oświadczenia jest np. warunkiem udzielenia kredytu..

Inne przesłanki wystawienia b.t.e istnieją w przypadku osób, które ustanowiły zabezpieczenie na rzecz bankuTaką osobą będzie np. poręczyciel.(a więc nie dokonały czynności bankowej w rozumieniu art.5 prawa bankowego), muszą tu zostać spełnione następujące warunki:

1. Zabezpieczona wierzytelność wynika bezpośrednio z czynności bankowejWarunkiem bezpośredniości jest to aby powstanie dochodzonego przez bank roszczenia było normalnym (typowym) skutkiem dokonanej z dłużnikiem czynności bankowej. Dlatego też nie mogą być objęte b.t.e. np. roszczenia odszkodowawcze banku jako nie wynikające bezpośrednio z czynności bankowej.i dłużnik nie spłacił jej w terminie;
2. Roszczenie objęte b.t.e. wynika bezpośrednio z umowy o ustanowienie zabezpieczenia;
3. Osoba ustanawiająca zabezpieczenie złożyła pisemne oświadczenie o poddaniu się egzekucji.

Wierzytelność banku objęta b.t.e. musi mieć charakter pieniężny lub dotyczyć wydania rzeczy ruchomej, na której ustanowiony został zastaw rejestrowy lub której własność została przeniesiona na bank w celu zabezpieczenia wierzytelności. Bank może wystawić b.t.e. jedynie przeciwko osobie, która bezpośrednio dokonała z nim czynności bankowejA więc była jedną ze stron umowy (np. kredytobiorca, poręczyciel)..

Nadanie klauzuli wykonalności

Sąd nadaje b.t.e. klauzulę wykonalności jeżeli:

1. B.t.e. został wystawiony w terminie określonym w oświadczeniu dłużnika o poddaniu się egzekucji oraz na kwotę nie przewyższającą kwoty podanej w tym oświadczeniu;
2. B.t.e. odpowiada wymogom formalnym określonym w art. 96 ust. 2 prawa bankowegoW bankowym tytule egzekucyjnym należy oznaczyć bank, który go wystawił i na rzecz którego egzekucja ma być prowadzona, dłużnika zobowiązanego do zapłaty, wysokość zobowiązań dłużnika wraz z odsetkami i terminami ich płatności, datę wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego, jak również oznaczenie czynności bankowej, z której wynikają dochodzone roszczenia, oraz wzmiankę o wymagalności dochodzonego roszczenia. Bankowy tytuł egzekucyjny należy opatrzyć pieczęcią banku wystawiającego tytuł oraz podpisami osób uprawnionych do działania w imieniu banku.
3. Bank dołączył do wniosku o nadanie klauzuli wykonalności wymagane prawem dokumentyNp. dokumenty wykazujące przejęcie długu pierwotnego dłużnika, przejęcie obowiązku świadczenia na rzecz spadkobierców lub w wyniku przekształcenia osoby prawnej, obrazujące fakt pozostawania dłużnika banków w związku małżeńskim..

Właściwym do nadania klauzuli wykonalności jest sąd rejonowy ogólnej właściwości dłużnika.
Wniosek banku o nadanie b.t.e. klauzuli wykonalności powinien czynić zadość wymogom pisma procesowegoWymogi te określa art. 126 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.. Powinien być do niego dołączony oryginał b.t.e. oraz pismo zawierające oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji. Ponieważ postępowanie o nadanie klauzuli wykonalności ma charakter formalny, sąd nie może w jego trakcie badać podstawy prawnej, z której wynika roszczenie objęte b.t.e. Dlatego sąd nie jest raczej uprawniony do żądania od banku przedstawienia umowy, z której wynika dochodzone przez niego roszczenie. Sąd sprawdza natomiast czy wskazana w treści b.t.e. czynność prawna, z której wynika roszczenie dochodzone przez bank, należy do czynności bankowych w rozumieniu prawa bankowego.

Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności b.t.e. powinno zostać wydane w terminie 3 dni od dnia złożenia wnioskuPrzy czym jest to termin instrukcyjny (co oznacza, że jego uchybienie nie wywołuje żądnych skutków prawnych).. Na postanowienie sądu o nadaniu klauzuli wykonalności i na odmowę nadania klauzuli wykonalności b.t.e. przysługuje zażalenie.Termin do wniesienia zażalenia wynosi tydzień. Dla dłużnika termin do wniesienia zażalenia biegnie od daty doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji.. Samo wystawienie b.t.e. nie przerywa biegu przedawnienia. Skutek taki następuje dopiero wraz ze złożeniem wniosku o nadanie mu klauzuli wykonalności.tak uchwała SN z 16 stycznia 2004 r., III CZP 101/03, OSNC 2005 nr 4, poz. 58

Oświadczenie o poddaniu się egzekucji (tzw. umowna klauzula egzekucyjna)

W oświadczeniu dłużnik powinien określić termin, do którego bank może wystąpić o nadanie b.t.e. klauzuli wykonalności i maksymalną kwotę, do której dłużnik poddaje się egzekucji.
Kwota, do której dłużnik poddaje się egzekucji, może być wyższa lub niższa od kwoty zaciąganego przez dłużnika zobowiązania. Jeżeli oświadczenie egzekucyjne dotyczy egzekucji wydania rzeczy, powinno ono określać tę rzecz i ostateczny termin wystawienia przez bank b.t.e. Niedopuszczalne są oświadczenia egzekucyjne generalne (in blanco), odnoszące się do jakichkolwiek wierzytelności banku nieokreślonych jeszcze w chwili składania oświadczenia, nawet gdyby w oświadczeniu podano maksymalną sumę egzekucji i końcowy termin wystawienia b.t.e.

Obrona dłużnika, przeciwko któremu został skierowany bankowy tytuł egzekucyjny

Do obrony dłużnika zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu egzekucyjnym.
W związku z wystawieniem b.t.e. dłużnik może bronić się, podnosząc zarzuty formalne i merytoryczne.
Zarzuty merytoryczne mogą być wnoszone w związku z całkowicie lub częściowo nieuzasadnioną egzekucją sądową po nadaniu b.t.e. klauzuli wykonalności.
Zarzuty formalne dłużnik może podnosić w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności.

W postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności sąd z reguły nie bada, czy roszczenie objęte b.t.e. przysługuje bankowi. Dłużnik, przeciwko któremu został wystawiony b.t.e. lub przeciwko któremu nadano klauzulę wykonalności może bronić się poprzez wytoczenie tzw. powództwa przeciwegzekucyjnego (powództwo opozycyjne)Art. 840 k.p.c.. Inną możliwością jest zażalenie na postanowienie sądu o nadaniu b.t.e. klauzuli wykonalności (dłużnik może się w nim powoływać jedynie na zarzuty formalne związane z dopuszczalnością nadania klauzuli wykonalności b.t.e.Np. na zarzuty niedołączenia do wniosku o nadanie klauzuli wykonalności wymaganych prawem dokumentów, sprzeczności między klauzulą wykonalności a treścią b.t.e.

1. Zarzut nadużycia prawa przez bankArt. 5 k.c.. Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

. W myśl orzecznictwa Sądu Najwyższego zarzut nadużycia prawa (art. 5 k.c.) nie może stanowić skutecznej podstawy do pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności. Stanowisko to odnosi się także do b.t.e. zaopatrzonych w klauzule wykonalności w sytuacji, w której dłużnik podnosi zarzut nadużycia prawa przez wierzyciela będącego bankiem;

1. Bezpodstawne wystawienie b.t.e. (czyn niedozwolony). Dłużnik banku może żądać naprawienia szkody wyrządzonej mu przez bank w wyniku wszczęcia egzekucji na podstawie bezpodstawnie (bezprawnie) wystawionego b.t.e. (pogląd taki można wysnuć z orzecznictwa Sądu Najwyższego - wyrok SN z 8 listopada 2002 r, III CKN 2/2001).

Zobacz też

• bankowy tytuł zabezpieczenia

Źródła

• M. Bączyk, Prawo bankowe,Warszawa 1999;
• A. Jończyk, Bankowy tytuł egzekucyjny, „Przegląd Podatkowy” 1998, nr 7;
• A. Stangret, Przesłanki wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego, „Przegląd Sądowy” 2000, nr 11-12;
• T. Żyznowski, Bankowy tytuł egzekucyjny i środki ochrony dłużnika, „Przegląd Sądowy” 1999, nr 9.

Ciężar realny (Reallast) - ograniczone prawo rzeczowe, którego treścią jest uprawnienie oznaczonej osoby do żądania okresowych świadczeń z nieruchomości (§ 1105 BGB).

Odmiennie niż w przypadku hipoteki i długu gruntowego, przedmiotem świadczenia może być, obok sumy pieniężnej, także pewna ilość rzeczy oznaczonych co do gatunku lub nawet określone usługi. Ciężar realny nie upoważnia uprawnionego do bezpośredniego korzystania z nieruchomości obciążonej. Na jej właścicielu spoczywa powinność takiego gospodarczego wykorzystania rzeczy, by wypracowane środki mogły być przeznaczone na spełnienie świadczenia z tytułu ciężaru realnego.

Uprawniony może dochodzić realizacji swoich roszczeń w drodze egzekucji polegającej na licytacji obciążonej nieruchomości lub objęciu jej zarządem przymusowym, według przepisów o egzekucji należności hipotecznych. Przysługuje mu również roszczenie przeciwko każdoczesnemu właścicielowi nieruchomości o zapłatę świadczeń wymagalnych w okresie, gdy przysługiwało mu prawo własności.

Ciężar realny powstaje poprzez umowę pomiędzy właścicielem nieruchomości i uprawnionym oraz wpis do księgi gruntowej. Woli stron pozostawiona jest decyzja co do zbywalności i dziedziczności ustanawianego prawa.

W praktyce ciężar realny towarzyszy najczęściej umowom o dożywocie. Dotychczasowy właściciel przenosi własność na rzecz swojego przyszłego spadkobiercy, zabezpieczając swoje potrzeby, dotąd zaspokajane z posiadanej nieruchomości, poprzez świadczenia rzeczowe, pieniężne albo obowiązek opieki stanowiące treść ciężaru realnego.

Wysokość świadczeń z tytułu ciężaru realnego często określana jest za pomocą klauzul waloryzacyjnych.

Gabriel Czechowicz (ur. 28 października 1876 k. Mińska, zm. 22 stycznia 1938 w Warszawie) był prawnikiem i ekonomistą, znawcą skarbowości. W latach 1926-1929 pełnił funkcję ministra skarbu Rzeczypospolitej Polskiej. Był jedynym polskim politykiem okresu międzywojennego postawionym przed Trybunałem Stanu. Wydarzenie to znane jest jako “sprawa Czechowicza”.

Działalność do 1926

Gabriel Czechowicz urodził się 28 października 1876 roku w okolicach Mińska na Białorusi. Był synem Józefa i Stefanii ze Sławowskich. Czechowicz ukończył wydział prawa na uniwersytecie w Sankt Petersburgu, już w czasie studiów praktykował w tamtejszym oddziale banku państwowego, a po ich ukończeniu przeniósł się do banku w Rydze. W 1905 zaczął pracę w izbie skarbowej w Rydze, zaś w 1917. po ewakuacji Izby do Dorpatu, został p.o. jej prezesa. Rok później wrócił do Polski. W roku 1919 zatrudniony został w Wydziale Skarbowym Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich, następnie objął funkcję prezesa izby skarbowej w Brześciu nad Bugiem. Po kilku latach przeniesiony służbowo do Warszawy, w 1925 został dyrektorem Departamentu Podatków i Opłat w Ministerstwie Skarbu, następnie podsekretarzem stanu.

Pierwszą deklarację programową przyszłego ministra znaleźć można w datowanej na grudzień 1922 publikacji Projekt naprawy skarbowości polskiej. Czechowicz wydał ją pod pseudonimem Leliwa. Użycie pseudonimu było konieczne, gdyż książka była w dużej części krytyczna wobec polityki rządu.
Projekt… rozpoczynał się analizą istniejącego stanu rzeczy w gospodarce Polski. Czechowicz zwracał uwagę na spadek dochodów państwa, w porównaniu z dochodami przedwojennymi państw zaborczych. Prowadzi to do ostrej krytyki systemu podatkowego. Według autora brakowało jednolitego ustawodawstwa podatkowego, a także jednolitego planu, jak to ustawodawstwo zmienić. Podatki ściągane były nieskutecznie (słabo rozwinięta kontrola skarbowa) i powolnie, co na skutek inflacji stanowiło poważną stratę dla państwa. Podatków było zbyt wiele, ich stawki - niedostosowane do spadku wartości pieniądza, a niektóre podatki nie pokrywały nawet kosztów pobierania. Wiele uwagi Czechowicz poświęcił strukturze aparatu podatkowego, który był wg niego zbyt zdecentralizowany. Wskutek zaś niskich płac wśród urzędników panowała korupcja. Autor, pracując w Brześciu (czyli z punktu widzenia stolicy - na prowincji), miał możliwość bezpośredniego spojrzenia na proces pobierania podatków.

Drugą częścią publikacji był plan reorganizacji polskiego systemu podatkowego. Najważniejsze propozycje Czechowicza:

• pozostawienie tylko jednego podatku bezpośredniego - dochodowego. Podniesiona miała zostać kwota wolna od podatku, a bardziej obciążone warstwy zamożniejsze. Miało to odciążyć urzędy podatkowe, które nie zajmowałyby się mało opłacalnym ściąganiem niewielkich sum.
• likwidacja podatku gruntowego (katastralnego), jako niesprawiedliwego. Ostatni kataster na ziemiach polskich sporządzony w drugiej połowie XIX wieku był już w latach 20. nieaktualny, a sporządzenie nowego – kosztowne i czasochłonne, w praktyce więc nierealne.
• “projekt idealnej waluty złotej”. Budżet państwa miał być ustalany w walucie złotej, podobnie jak podatki, które byłyby jednak wpłacane w postaci papierowej, według comiesięcznie uaktualnianego kursu.

W roku 1926, gdy Czechowicz pełnił już wysoką funkcję w Ministerstwie Skarbu wydał (ponownie jako Leliwa) Problem skarbowy w świetle prawdy. Dokonał tu oceny pracy dwóch ministrów skarbu – Władysława Grabskiego i Jerzego Zdziechowskiego (ten ostatni był wtedy jego przełożonym).

Pierwszą część reformy Grabskiego – waloryzację danin państwowych i komunalnych oraz kredytów udzielanych przez banki państwowe , a w konsekwencji stabilizację kursu, Czechowicz ocenił pozytywnie. Zaatakował ostro wprowadzenie przez Grabskiego nowej waluty – złotego.

Rząd Wł. Grabskiego zaryzykował najniebezpieczniejszy eksperyment, na który nie poważyło się żadne z państw zachodnioeuropejskichG. Czechowicz (G. Leliwa), Problem skarbowy w świetle prawdy, Warszawa 1926, s.8

Fakt, że Grabski dokonał reformy w oparciu o krajowe zasoby, Czechowicz określił jako nieodpowiedzialny. Porównał też dwie ideologie gospodarcze dominujące w polskiej polityce lat 20. Propozycjom ministra Zdziechowskiego i “Lewiatana” przeciwstawił podejście lewicowe, które zdecydowanie poparł. Sfery przemysłowe oskarżył o szkodliwy dla Polski lobbing.

Czechowicz jako minister skarbu

W maju 1926 na skutek zamachu stanu władzę w kraju przejął Józef Piłsudski. Zastępujący prezydenta marszałek Sejmu, Maciej Rataj powołał 15 maja 1926 z polecenia Piłsudskiego rząd pod przewodnictwem Kazimierza Bartla. Dosyć niespodziewanie tekę ministra skarbu objął Gabriel Czechowicz. Gabinet ten jednak miał charakter tymczasowy. Już na początku czerwca Czechowicz został zastąpiony przez Czesława Klarnera, sam zostając wiceministrem. Po kilku miesiącach, wskutek kolejnego przesilenia rządowego premierem został sam Piłsudski, desygnując na ministra skarbu ponownie Czechowicza.

Obejmując rządy w kraju, sanacja nie miała skonkretyzowanego programu gospodarczego. Także Józef Piłsudski nie wypowiadał się na ten temat przed majem 1926. Szybko jednak okazało się, że rządy sanacyjne kontynuowały pod tym względem politykę poprzedników. Czechowicz został drugi raz ministrem 2 października 1926, gdy konserwatywna linia polityki gospodarczej sanacji była już wyraźnie widoczna.

Dla polityki Czechowicza na stanowisku ministra charakterystyczna jest następująca wypowiedź Macieja Rataja:

P. Czechowicz, typ karierowicza, dostosowującego się do warunków, stawiał przed majem na lewicę. […] Opracował też był program skarbowo-finansowy, bardzo ryzykowny, uwzględniający postulaty lewicy. […] Na fotelu ministerialnym zapomniał na szczęście szybko o swoich projektach i poszedł drogą wytyczoną przez swoich poprzednikówZ. Landau, Plan stabilizacyjny 1927–1930. Założenia, geneza, wyniki. Warszawa 1963, s. 22.

Za priorytety dla swojej działalności Czechowicz uznał:

• reformę systemu podatkowego, prowadzącą do zrównoważenia budżetu,
• obniżenie stopy procentowej (a tym samym ceny kredytów),
• zdobycie kredytów zagranicznych.

Reforma podatkowa nie została rozpoczęta. Indagowany o nią przez posłów Czechowicz odpowiadał: Takich rzeczy na kolanie się nie robi. Jedynie w 1927 scalone zostały przepisy o opłatach stemplowych (wcześniej pobierane w różnym wymiarze na terenie każdego z byłych zaborów). W roku 1928 zaproponował Czechowicz ustawy o państwowym podatku budynkowym i o wyrównaniu stawek podatku gruntowego. Przepisy te określił jako “mała ustawa podatkowa”. Sejm odrzucił oba projekty, uznając, że nie są znaczące dla całości systemu gospodarczego.

Stopa procentowa obniżana była począwszy od 12% w lipcu 1926 aż do 8% w maju 1927. Nadal jednak złotówka była dosyć droga – w innych krajach stopa procentowa była niższa, np. we Francji wynosiła w tym czasie 3,5%, w Niemczech 7,1%.

Kredyty zagraniczne były Polsce potrzebne dla ożywienia gospodarczego, do czego nie wystarczały kapitały krajowe. W przeciwieństwie do Grabskiego, który unikał zaciągania pożyczek, Czechowicz uznał je za jeden z priorytetów.

Potrzebne jest nam wprowadzenie Polski na rynek finansowy świata jako klienta, do którego się ma zaufanie. Potrzebne jest nam nawiązanie kontaktu z najpoważniejszymi możliwie grupami finansowymi.G. Czechowicz, Exposé wygłoszone na plenarnym posiedzeniu Sejmu w dn. 12 II 1927, s. 8.

Najbardziej spektakularna tzw. “pożyczka stabilizacyjna” w wysokości 62 milionów dolarów i 2 milionów funtów, została zaciągnięta w październiku 1927 od międzynarodowego konsorcjum banków. Jednak oprocentowanie, jak i kurs wykupu były mniej korzystne od pożyczek wynegocjowanych w tym czasie przez Niemcy, Austrię i inne kraje europejskieSzczegółowo problem pożyczek omawia Z. Landau, Plan stabilizacyjny 1927–1930. Założenia, geneza, wyniki. Warszawa 1963.. Ponadto Polska musiała na trzy lata przyjąć amerykańskiego doradcę (był nim Charles Dewey), mianując go członkiem rady Banku Polskiego. Uzyskane fundusze, zgodnie z nazwą pożyczki spożytkowane zostały na stabilizację złotówki, a także na pokrywanie deficytu budżetowego. Nie zostały więc przeznaczone na inwestycje. Już na początku grudnia 1927 giełdowy kurs pożyczki zaczął gwałtownie spadać. Rząd nie zdecydował się na żadną interwencję w kierunku podtrzymania go. Przeciwdziałanie nastąpiło w połowie 1928, gdy notowania spadły już o jedną piątą, ale spadku nie powstrzymało. W 1932 kurs stanowił już 51% wartości początkowej.

“Sprawa Czechowicza” przed Trybunałem Stanu

W grudniu 1927 Czechowicz przekazał na fundusz reprezentacyjny premiera Józefa Piłsudskiego kwotę 8 milionów złotych. Pieniądze te zostały wykorzystane w kampanii wyborczej BBWR. Również inne wydatki rządu w związku z nadwyżką w budżecie państwa nie zostały skierowane przez rząd do akceptacji Sejmu.

Czechowicz działał na polecenie Piłsudskiego, zatem odpowiedzialność leżała po stronie premiera, jednak to ministra na wniosek Sejmu postawiono przed Trybunałem Stanu. Mimo obrony przez Piłsudskiego Czechowicz zmuszony został do opuszczenia stanowiska, co nastąpiło 8 marca 1929. Trybunał nie rozstrzygnął winy Czechowicza i skierował wkrótce sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Sejm. Ten nie zdążył się wypowiedzieć do momentu nowych wyborów. Sanacja po wygranych wyborach w 1930 zalegalizowała przekroczenia budżetowe.

Nowy minister skarbu, Ignacy Matuszewski, kontynuował politykę Czechowicza.

Po roku 1930

Zatuszowanie całej sprawy przez sanację rozgoryczyło Czechowicza, czemu dawał wyraz w wywiadachmiędzy innymi dla Robotnika, por. A. Garlicki, Od Brześcia do maja, Warszawa 1986, s. 20-21. Był przekonany, że przed Trybunałem Stanu potrafi udowodnić zarówno swoją uczciwość, jak i fakt, że działał na polecenie szefa rządu.

Czechowicz kontynuował działalność jako ekonomista. W 1933 wydał Nowe drogi gospodarcze. Przedstawił tu swój plan walki z kryzysem gospodarczym, w jakim wtedy znajdowała się Polska. Do najważniejszych jego punktów należała propozycja “moratorium w odniesieniu do długów zagranicznych”, czyli - wzorem innych państw - chwilowego ograniczenia spłaty długów. Czechowicz nawoływał do zaniechania deficytowego eksportu i kontroli nad działalnością karteli. Swój sposób na bezrobocie opierał na wprowadzeniu (wzorem Włoch) 40-godzinnego tygodnia pracy, a nawet skróconego, “elastycznego dnia pracy”, dzięki czemu na jednym etacie mogłyby pracować dwie osoby. Nowe drogi… przeszły bez echa, co zresztą przewidział sam autor: Występując z powyższym planem […] nie żywię żadnych złudzeń, żeby mógł on w atmosferze powszechnej apatii zaważyć na szali i wpłynąć chociażby w minimalnym stopniu na rozwój wypadków. Jednak przez kilka lat usiłował zainteresować sfery gospodarcze swoim planem, m.in. przez serię odczytów.

W latach 30. Czechowicz podjął próby samodzielnej działalności politycznej. W 1934 wraz z Tytusem Filipowiczem założył Polską Partię Radykalną. Pod koniec 1937 został skarbnikiem w Zarządzie Głównym Stronnictwa Pracy. Zmarł 22 stycznia 1938 w Warszawie.

Bibliografia

1. Czechowicz G. (Leliwa G.), Projekt naprawy skarbowości polskiej. Warszawa 1923.
2. Czechowicz G. (Leliwa G.), Problem skarbowy w świetle prawdy, Warszawa 1926.
3. Czechowicz G., Exposé wygłoszone na plenarnym posiedzeniu Sejmu w dn. 12 II 1927.
4. Czechowicz G., Nowe drogi gospodarcze, Katowice 1933.
5. Garlicki A., Od Brześcia do maja. Warszawa 1986.
6. Landau Z., Plan stabilizacyjny 1927–1930. Założenia, geneza, wyniki. Warszawa 1963, s. 22.
7. Lieberman H., Dlaczego minister skarbu Czechowicz stanie przed Trybunałem Stanu. Warszawa 1929.
8. Łozy S. (red.) - Czy wiesz kto to jest?, t.1. Warszawa, 1938.
9. Majchrowski J. (red.) - Kto był kim w II RP, t.1. Warszawa 1994.
10. Polski słownik biograficzny, tom IV. Kraków 1938.
11. Rakowski J., Ideologia gospodarcza epoki Józefa Piłsudskiego. Londyn 1948.

Rial jemeński (YER) to jednostka monetarna Jemenu. 1 rial jemeński = 100 filsów.

Monety występują w nominałach:

• 1 rial
• 5 riali
• 10 riali
• 20 riali

Banknoty występują w nominałach:

• 50 riali
• 100 riali
• 200 riali
• 500 riali
• 1000 riali

Inspekcja - najwyższa forma działalności kontrolnej obejmująca w sposób kompleksowy wszystkie dziedziny życia i działalności inspekcjonowanych jednostek wojskowych w różnych (albo zakończonych) okresach (etapach) szkoleniowych (realizacyjnych). Inspekcja może być prowadzona wyłącznie na polecenie i z ramienia ministra obrony narodowej przez podległy mu wyspecjalizowany organ.

Zobacz też

• przegląd zagadnień z zakresu wojskowości

Prawo hipoteczne Królestwa Polskiego. Wydano je w 1818 roku.

1. Przepisy dotyczyły ograniczenia prawa własności, kontroli nad przeniesieniem własności.
2. Wprowadzono przymus hipoteczny dla dóbr nieruchomych w miastach wojewódzkich. Dla wielkiej własności wprowadzono przymusową regulację.
3. Wpisy miały charakter urzędowy, w kancelariach hipotecznych po zatwierdzeniu przez zwierzchność hipoteczną.
4. Rękojmia wiary publicznej ksiąg hipotecznych - treść księgi wiąże wszystkie osoby działające w dobrej wierze; decyduje kto ma być uważany za właściciela.
5. Zasada pierwszeństwa (wierzyciel wpisany do księgi ma pierwszeństwo przed innymi wierzycielami; decyduje chronologia wpisów).
6. Zasada jawności hipotecznej (w sensie materialnym przymus ujawniania w księdze wszystkich czynności dotyczących zmiany właściciela; bez wpisu do księgi własność nie mogła przejść na nabywcę; w sensie formalnym prawo zapoznania się z treścią księgi każdej zainteresowanej osoby).
7. Zasada szczegółowości - hipoteka na konkretnej nieruchomości (a nie na całym majątku dłużnika).
8. Zasada niepodzielności - podział nieruchomości nie wpłynął na prawa wierzyciela.
9. W 1825 roku wyszła nowa ustawa o hipotekach (uproszczono same księgi hipoteczne, rozciągnięte przepisy prawa hipotecznego również na tzw. małą własność).

Kredyt hipoteczny - długoterminowy kredyt bankowy, którego zabezpieczeniem jest hipoteka. Udzielany najczęściej na budowę lub zakup nieruchomości.

Podział

• Ze względu na cel:
  • Kredyt hipoteczny - środki przekazywane są na zakup domu, mieszkania własnościowego, spółdzielczego lub innej nieruchomości. Uruchamiany w całości, bank przelewa kwotę kredytu na rachunek sprzedającego (np. dewelopera) na podstawie umowy kupna-sprzedaży.
  • Kredyt budowlano-hipoteczny - środki przeznaczone są na budowę domu przez osobę fizyczną, spółdzielnię lub dewelopera. Uruchamiany w całości lub transzach. Przy uruchomieniu w transzach odsetki naliczane są od wykorzystanej kwoty, a nie od całości przyznanej sumy. Do momentu uzyskania pozwolenia na zamieszkanie lub odbioru na podstawie protokołu ze spółdzielni spłacane są tylko odsetki bez kapitału. Do wniosku o kredyt załącza się kosztorys celem późniejszego rozliczenia wydatków na podstawie faktur.
  • Pożyczka hipoteczna - środki są przekazywane na dowolny cel (niekoniecznie związany z budową lub zakupem nieruchomości).

• Ze względu na walutę:
  • W walucie krajowej.
  • Denominowane - kredyt udzielany jest w walucie krajowej, ale w dniu podpisania umowy jego wartość jest przeliczana na walutę obcą (np. EUR, USD, JPN, CHF) według bieżącego kursu. Harmonogram rat podany jest w walucie obcej. Spłata dokonywana jest w walucie krajowej po przeliczeniu według kursu waluty przypadającym na dzień spłaty. Najkorzystniejszy jest kredyt spłacany na podstawie fixingu (kursu średniego) ze względu na brak różnicy w wartości. Jednak większość kredytów jest przyznawana systemem: udzielenie - suma podzielona przez kurs kupna danego banku, spłata - rata pomnożona przez kurs sprzedaży. Ten system powoduje, iż w momencie udzielenia kredytu mamy wyższą kwotę do spłaty wynikającą z różnicy kursów.

Kredyt denominowany - przykłady

Kredyt na kwotę 80 000 PLN denominowany w EUR. Zakładając, że w dniu podpisania umowy kurs kupna przez bank wynosi 4,00 PLN/EUR, a kurs sprzedaży 4,10 PLN/EUR kwota kredytu wymieniona w umowie to 20 000 EUR (po kursie kupna), a rata 200 EUR. Rata w dniu uruchomienia wynosi 820 PLN (po kursie sprzedaży), a spłata całości w tym dniu to 82 000 PLN.

W przypadku kredytów denominowanych uruchamianych w transzach prawie pewne jest, że wartość przekazanych kwot nie będzie zgodna z wartością wskazaną w umowie z deweloperem lub spółdzielnią ze względu na różnicę kursów w dniu uruchomienia. Jeśli kwota kredytu to 80 000 PLN (po denominacji 20 000 EUR) i jest on wypłacany w czterech transzach:

• kurs waluty pierwszej transzy (kurs sprzedaży przez bank) 4,00 PLN, wartość 1. transzy - 20 000 PLN (5 000 EUR x 4,00 PLN = 20 000 PLN),
• kurs waluty drugiej transzy (kurs sprzedaży przez bank) 3,90 PLN, wartość 2. transzy - 19 500 PLN (5 000 EUR x 3,90 PLN = 19 500 PLN) - brak 500 PLN.

W przypadku kursu wyższego niż przy pierwszej transzy niższa będzie tylko suma w walucie (w przykładzie EUR) natomiast suma pozostanie bez zmian.

Zabezpieczenia

• Docelowe: hipoteka.
• Tymczasowe (do czasu ustanowienia hipoteki):
  • ubezpieczenie kredytu,
  • poręczenie według prawa cywilnego,
  • weksel,
  • blokada środków na rachunku (np. lokaty),
  • poręczenie osoby trzeciej, posiadającej zdolność kredytową.

Koszty

• Prowizja bankowa
• Ustanowienie hipoteki
• Koszty notarialne
• Założenie księgi wieczystej dla nieruchomości jej nie posiadających lub przy wydzieleniu odrębnego lokalu w nieruchomości
• Ubezpieczenie od zdarzeń losowych z cesją praw z polisy na bank kredytujący (niezbędna w całym okresie kredytowania w odróżnieniu od ubezpieczenia kredytu - tylko do momentu ustanowienia hipoteki)
• Ubezpieczenie na życie z cesją na rzecz Banku (coraz częściej i chętniej stosowane przez banki)

Bankowy tytuł egzekucyjny - dokument (w formie oświadczenia) stwierdzający istnienie wymagalnej wierzytelności banku wobec osoby, która dokonała z nim czynności bankowej lub która ustanowiła na rzecz banku zabezpieczenie takiej wierzytelności. Po nadaniu przez sąd klauzuli wykonalności b.t.e. staje się tytułem wykonawczym i jest podstawą wszczęcia egzekucji sądowej przez komornika. Bankowy tytuł egzekucyjny stanowi wyraz szczególnego uprzywilejowania banków wobec innych kategorii wierzycieli przez ustawodawcę co jest niekiedy uzasadniane tym, że są one instytucjami zaufania publicznego. Przed wejściem w życie 1 stycznia 1998 r. nowego prawa bankowego banki były uprawnione do wystawiania tzw. bankowych tytułów wykonawczych.

Według art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe[http://isip.sejm.gov.pl/servlet/Search?todo=file&id=WDU19971400939&type=3&name=D19970939Lj.pdf Tekst jednolity prawa bankowego, banki na podstawie ksiąg bankowych lub innych dokumentów związanych z dokonywaniem czynności bankowych mogą wystawiać bankowe tytuły egzekucyjne. Banki uprawnione są także do wystawienia bankowych tytułów egzekucyjnych przeciwko osobom, które ustanowiły zabezpieczenie wierzytelności banku wynikającej z czynności bankowej.

Podmioty uprawnione do wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego

Uprawnienie do wystawiania bankowego tytułu egzekucyjnego (b.t.e.) przysługuje tylko bankomW rozumieniu art. 2 prawa bankowego bankiem jest osoba prawna utworzona zgodnie z przepisami ustaw, działającą na podstawie zezwoleń uprawniających do wykonywania czynności bankowych obciążających ryzykiem środki powierzone pod jakimkolwiek tytułem zwrotnym ( a więc są to banki spółdzielcze, państwowe i w formie spółki akcyjnej a także banki hipoteczne).Natomiast NBP raczej nie posiada prawa do wystawienia b.t.e. (ze względu na brak odpowiednich odniesień w ustawie o NBP odsyłających do prawa bankowego).

Z orzecznictwa SN (uchwała z 28 lutego 2002 r.) wynika, że b.t.e. może wystawić również syndyk masy upadłości banku.

Podstawy wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego

Aby b.t.e. mógł zostać wydany muszą zostać spełnione następujące warunki:

1. Roszczenie objęte b.t.e. wynika bezpośrednio z czynności bankowejArt. 5 prawa bankowego wymienia m.in. takie czynności bankowe jak: przyjmowanie wkładów pieniężnych płatnych na żądanie lub z nadejściem oznaczonego terminu oraz prowadzenie rachunków tych wkładów, prowadzenie innych rachunków bankowych, udzielanie kredytów, udzielanie i potwierdzanie gwarancji bankowych oraz otwieranie i potwierdzanie akredytyw, emitowanie bankowych papierów wartościowych, przeprowadzanie bankowych rozliczeń pieniężnych, wydawanie instrumentu pieniądza elektronicznego.i jest wymagalne.
2. dłużnikiem jest osoba, która bezpośrednio z bankiem dokonała czynności bankowej (art. 97 ust. 1 pr. bank.) z wyjątkiem osób, o których mowa w art. 98 pr. bank.;
3. Dłużnik złożył pisemne oświadczenie o poddaniu się egzekucjiOświadczenia takie składa się zazwyczaj już przy zawieraniu umowy z bankiem, złożenie takiego oświadczenia jest np. warunkiem udzielenia kredytu..

Inne przesłanki wystawienia b.t.e istnieją w przypadku osób, które ustanowiły zabezpieczenie na rzecz bankuTaką osobą będzie np. poręczyciel.(a więc nie dokonały czynności bankowej w rozumieniu art.5 prawa bankowego), muszą tu zostać spełnione następujące warunki:

1. Zabezpieczona wierzytelność wynika bezpośrednio z czynności bankowejWarunkiem bezpośredniości jest to aby powstanie dochodzonego przez bank roszczenia było normalnym (typowym) skutkiem dokonanej z dłużnikiem czynności bankowej. Dlatego też nie mogą być objęte b.t.e. np. roszczenia odszkodowawcze banku jako nie wynikające bezpośrednio z czynności bankowej.i dłużnik nie spłacił jej w terminie;
2. Roszczenie objęte b.t.e. wynika bezpośrednio z umowy o ustanowienie zabezpieczenia;
3. Osoba ustanawiająca zabezpieczenie złożyła pisemne oświadczenie o poddaniu się egzekucji.

Wierzytelność banku objęta b.t.e. musi mieć charakter pieniężny lub dotyczyć wydania rzeczy ruchomej, na której ustanowiony został zastaw rejestrowy lub której własność została przeniesiona na bank w celu zabezpieczenia wierzytelności. Bank może wystawić b.t.e. jedynie przeciwko osobie, która bezpośrednio dokonała z nim czynności bankowejA więc była jedną ze stron umowy (np. kredytobiorca, poręczyciel)..

Nadanie klauzuli wykonalności

Sąd nadaje b.t.e. klauzulę wykonalności jeżeli:

1. B.t.e. został wystawiony w terminie określonym w oświadczeniu dłużnika o poddaniu się egzekucji oraz na kwotę nie przewyższającą kwoty podanej w tym oświadczeniu;
2. B.t.e. odpowiada wymogom formalnym określonym w art. 96 ust. 2 prawa bankowegoW bankowym tytule egzekucyjnym należy oznaczyć bank, który go wystawił i na rzecz którego egzekucja ma być prowadzona, dłużnika zobowiązanego do zapłaty, wysokość zobowiązań dłużnika wraz z odsetkami i terminami ich płatności, datę wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego, jak również oznaczenie czynności bankowej, z której wynikają dochodzone roszczenia, oraz wzmiankę o wymagalności dochodzonego roszczenia. Bankowy tytuł egzekucyjny należy opatrzyć pieczęcią banku wystawiającego tytuł oraz podpisami osób uprawnionych do działania w imieniu banku.
3. Bank dołączył do wniosku o nadanie klauzuli wykonalności wymagane prawem dokumentyNp. dokumenty wykazujące przejęcie długu pierwotnego dłużnika, przejęcie obowiązku świadczenia na rzecz spadkobierców lub w wyniku przekształcenia osoby prawnej, obrazujące fakt pozostawania dłużnika banków w związku małżeńskim..

Właściwym do nadania klauzuli wykonalności jest sąd rejonowy ogólnej właściwości dłużnika.
Wniosek banku o nadanie b.t.e. klauzuli wykonalności powinien czynić zadość wymogom pisma procesowegoWymogi te określa art. 126 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.. Powinien być do niego dołączony oryginał b.t.e. oraz pismo zawierające oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji. Ponieważ postępowanie o nadanie klauzuli wykonalności ma charakter formalny, sąd nie może w jego trakcie badać podstawy prawnej, z której wynika roszczenie objęte b.t.e. Dlatego sąd nie jest raczej uprawniony do żądania od banku przedstawienia umowy, z której wynika dochodzone przez niego roszczenie. Sąd sprawdza natomiast czy wskazana w treści b.t.e. czynność prawna, z której wynika roszczenie dochodzone przez bank, należy do czynności bankowych w rozumieniu prawa bankowego.

Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności b.t.e. powinno zostać wydane w terminie 3 dni od dnia złożenia wnioskuPrzy czym jest to termin instrukcyjny (co oznacza, że jego uchybienie nie wywołuje żądnych skutków prawnych).. Na postanowienie sądu o nadaniu klauzuli wykonalności i na odmowę nadania klauzuli wykonalności b.t.e. przysługuje zażalenie.Termin do wniesienia zażalenia wynosi tydzień. Dla dłużnika termin do wniesienia zażalenia biegnie od daty doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji.. Samo wystawienie b.t.e. nie przerywa biegu przedawnienia. Skutek taki następuje dopiero wraz ze złożeniem wniosku o nadanie mu klauzuli wykonalności.tak uchwała SN z 16 stycznia 2004 r., III CZP 101/03, OSNC 2005 nr 4, poz. 58

Oświadczenie o poddaniu się egzekucji (tzw. umowna klauzula egzekucyjna)

W oświadczeniu dłużnik powinien określić termin, do którego bank może wystąpić o nadanie b.t.e. klauzuli wykonalności i maksymalną kwotę, do której dłużnik poddaje się egzekucji.
Kwota, do której dłużnik poddaje się egzekucji, może być wyższa lub niższa od kwoty zaciąganego przez dłużnika zobowiązania. Jeżeli oświadczenie egzekucyjne dotyczy egzekucji wydania rzeczy, powinno ono określać tę rzecz i ostateczny termin wystawienia przez bank b.t.e. Niedopuszczalne są oświadczenia egzekucyjne generalne (in blanco), odnoszące się do jakichkolwiek wierzytelności banku nieokreślonych jeszcze w chwili składania oświadczenia, nawet gdyby w oświadczeniu podano maksymalną sumę egzekucji i końcowy termin wystawienia b.t.e.

Obrona dłużnika, przeciwko któremu został skierowany bankowy tytuł egzekucyjny

Do obrony dłużnika zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu egzekucyjnym.
W związku z wystawieniem b.t.e. dłużnik może bronić się, podnosząc zarzuty formalne i merytoryczne.
Zarzuty merytoryczne mogą być wnoszone w związku z całkowicie lub częściowo nieuzasadnioną egzekucją sądową po nadaniu b.t.e. klauzuli wykonalności.
Zarzuty formalne dłużnik może podnosić w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności.

W postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności sąd z reguły nie bada, czy roszczenie objęte b.t.e. przysługuje bankowi. Dłużnik, przeciwko któremu został wystawiony b.t.e. lub przeciwko któremu nadano klauzulę wykonalności może bronić się poprzez wytoczenie tzw. powództwa przeciwegzekucyjnego (powództwo opozycyjne)Art. 840 k.p.c.. Inną możliwością jest zażalenie na postanowienie sądu o nadaniu b.t.e. klauzuli wykonalności (dłużnik może się w nim powoływać jedynie na zarzuty formalne związane z dopuszczalnością nadania klauzuli wykonalności b.t.e.Np. na zarzuty niedołączenia do wniosku o nadanie klauzuli wykonalności wymaganych prawem dokumentów, sprzeczności między klauzulą wykonalności a treścią b.t.e.

1. Zarzut nadużycia prawa przez bankArt. 5 k.c.. Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

. W myśl orzecznictwa Sądu Najwyższego zarzut nadużycia prawa (art. 5 k.c.) nie może stanowić skutecznej podstawy do pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności. Stanowisko to odnosi się także do b.t.e. zaopatrzonych w klauzule wykonalności w sytuacji, w której dłużnik podnosi zarzut nadużycia prawa przez wierzyciela będącego bankiem;

1. Bezpodstawne wystawienie b.t.e. (czyn niedozwolony). Dłużnik banku może żądać naprawienia szkody wyrządzonej mu przez bank w wyniku wszczęcia egzekucji na podstawie bezpodstawnie (bezprawnie) wystawionego b.t.e. (pogląd taki można wysnuć z orzecznictwa Sądu Najwyższego - wyrok SN z 8 listopada 2002 r, III CKN 2/2001).

Zobacz też

• bankowy tytuł zabezpieczenia

Źródła

• M. Bączyk, Prawo bankowe,Warszawa 1999;
• A. Jończyk, Bankowy tytuł egzekucyjny, „Przegląd Podatkowy” 1998, nr 7;
• A. Stangret, Przesłanki wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego, „Przegląd Sądowy” 2000, nr 11-12;
• T. Żyznowski, Bankowy tytuł egzekucyjny i środki ochrony dłużnika, „Przegląd Sądowy” 1999, nr 9.

Tlenek azotu(V) (N₂O₅) - nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków azotu, w którym atom azotu występują na formalnym stopniu utlenienia +5.

Tlenek azotu(V) w temperaturze pokojowej występuje w formie białych kryształków i ma temperaturę topnienia ok 41 °C. Jest związkiem nietrwałym rozkładającym się spontanicznie w temperaturze pokojowej do tlenku azotu(IV) i tlenu.

Przypuszcza się, że w stanie gazowym jego struktura odpowiada tej przedstawionej na modelu obok. Badania rentgenograficzne dowiodły, że w stanie stałym ma on strukturę jonową: [NO₂]⁺[NO₃]^- - można by go zatem nazwać formalnie azotanem nitriolu.

W warunkach laboratoryjnych otrzymuje się go przez ostrożne odwodnienie kwasu azotowego tlenkiem fosforu(V):

HNO₃ + P₂O₅ → 2 HPO₃ + N₂O₅

Inna metoda syntezy to utlenianie tlenku azotu(IV) ozonem.

Związek ten jest bezwodnikiem kwasu azotowego. Ze względu na jego nietrwałość nie znajduje on w formie czystej praktycznych zastosowań.

Bibliografia

• Adam Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, cz. 2, str. 662, PWN, Warszawa 1994, ISBN 83-01-06542-7
• Linus Pauling, Peter Pauling, Chemia, str. 229, PWN, Warszawa 1998, ISBN 83-01-12267-6